Không ít chủ hộ kinh doanh băn khoăn về vấn đề truy thu thuế khi chính sách quản lý có nhiều thay đổi đáng chú ý. Để hiểu đúng quy định hiện hành và tránh những hiểu lầm không đáng có, bài viết sau sẽ tổng hợp các quy định MỚI NHẤT về truy thu thuế hộ kinh doanh.
|
Bạn đọc lưu ý: Nội dung đề cập trong bài viết được tổng hợp dựa trên thông tin chung của thị trường, không đại diện cho duy nhất các sản phẩm và dịch vụ của Techcombank. |
1. Truy thu thuế hộ kinh doanh là gì?
Hiện nay, không có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định về khái niệm "truy thu thuế". Tuy nhiên, truy thu thuế được hiểu là việc cơ quan thuế yêu cầu nộp bổ sung phần thuế còn thiếu. Biện pháp này được áp dụng khi cơ quan chức năng phát hiện số thuế thực tế phải nộp cao hơn số đã kê khai hoặc đã nộp trước đó.
Đối với hộ kinh doanh, việc truy thu thuế thường phát sinh khi cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra hoặc đối chiếu dữ liệu và phát hiện có sai lệch liên quan đến doanh thu, nghĩa vụ thuế hoặc các thông tin kê khai.
Thời gian gần đây, vấn đề truy thu thuế hộ kinh doanh đang nhận được nhiều sự quan tâm vì tâm lý lo ngại doanh thu tính thuế tăng khi chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai.
Tuy nhiên, theo các hướng dẫn mới nhất liên quan đến Nghị định 68/2026/NĐ-CP, không phải tất cả hộ kinh doanh đều bị truy thu thuế khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai.
2. 5 trường hợp bị truy thu thuế hộ kinh doanh
Căn cứ Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP) hộ kinh doanh có thể bị truy thu thuế khi cơ quan thuế phát hiện hành vi làm giảm số thuế phải nộp hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định.
Một số trường hợp phổ biến gồm:
2.1. Che giấu doanh thu thực tế
Hộ kinh doanh phát sinh doanh thu nhưng không kê khai đầy đủ với cơ quan thuế. Khi cơ quan thuế kiểm tra và xác định có phần doanh thu chưa được ghi nhận, hộ kinh doanh có thể bị truy thu phần thuế còn thiếu.
Ví dụ: Hộ kinh doanh bán hàng online nhận thanh toán qua tài khoản ngân hàng và ví điện tử, nhưng chỉ kê khai doanh thu nhận qua tài khoản ngân hàng.
2.2. Kê khai doanh thu không đúng thực tế
Doanh thu kê khai thấp hơn doanh thu thực tế phát sinh, dẫn đến số thuế phải nộp thấp hơn quy định.
Ví dụ: Doanh thu thực tế trong năm đạt 1 tỷ VND nhưng chỉ kê khai 800 triệu VND.
2.3. Không xuất hóa đơn theo quy định
Trường hợp thuộc diện phải lập hóa đơn nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, cơ quan thuế có thể xác định lại doanh thu để tính số thuế phải nộp.
Ví dụ: Hộ kinh doanh dịch vụ sửa chữa, lắp đặt thiết bị nhận hợp đồng trị giá 50 triệu VND từ doanh nghiệp nhưng không xuất hóa đơn theo yêu cầu. Khi doanh nghiệp kê khai chi phí và cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu, khoản doanh thu này có thể bị xác định bổ sung để truy thu thuế.
2.4. Sử dụng hồ sơ, chứng từ không đúng quy định
Việc sử dụng chứng từ không hợp lệ hoặc cung cấp thông tin không chính xác có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế. Khi phát hiện sai phạm, cơ quan thuế có quyền xác định lại số thuế phải nộp.
2.5. Có hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế
Đây là nhóm hành vi vi phạm nghiêm trọng được xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Ví dụ: Cố tình che giấu doanh thu, sử dụng nhiều tài khoản để phân tán dòng tiền nhằm tránh nghĩa vụ thuế.
Ngoài số thuế bị truy thu, hộ kinh doanh có thể phải nộp phạt hành chính về thuế tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Các trường hợp bị truy thu thuế hộ kinh doanh.
3. 2 trường hợp không bị truy thu thuế hộ kinh doanh
Theo các hướng dẫn triển khai Nghị định 68/2026/NĐ-CP và thông tin từ cơ quan thuế, sẽ không truy thu thuế với các trường hợp sau:
(1) Đã nộp thuế khoán theo mức cơ quan thuế xác định
Hộ kinh doanh đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo mức khoán do cơ quan thuế xác định và không có hành vi vi phạm pháp luật thuế.
(2) Chuyển từ thuế khoán sang kê khai từ năm 2026
Trong hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”, ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế đã trả lời “Nghị định 68 về chính sách và quản lý thuế hộ kinh doanh nêu rõ không dùng doanh thu kê khai trong 2026 làm căn cứ để truy thu thuế khoán của năm 2025.”
Như vậy, việc chuyển đổi phương pháp tính thuế theo quy định không phải là căn cứ để cơ quan thuế tự động truy thu thuế của các năm trước.
Ví dụ: Năm 2025, hộ kinh doanh nộp thuế khoán theo doanh thu 700 triệu VND. Năm 2026, doanh thu thực tế đạt 2 tỷ VND. Trường hợp này không bị truy thu thuế năm 2025 nếu hộ kinh doanh đã thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và không có hành vi vi phạm.
Trường hợp không bị truy thu thuế hộ kinh doanh.
4. Cách tính số tiền truy thu thuế hộ kinh doanh
Về nguyên tắc, số tiền truy thu thuế được xác định như sau:
Số thuế truy thu = Số thuế phải nộp theo quy định - Số thuế đã nộp
Ngoài khoản thuế bị truy thu, hộ kinh doanh có thể phải nộp thêm:
Ví dụ: Qua kiểm tra, cơ quan thuế xác định hộ kinh doanh còn thiếu 20 triệu VND tiền thuế phải nộp. Khi đó, hộ kinh doanh phải nộp bổ sung 20 triệu VND tiền thuế truy thu. Nếu phát sinh hành vi khai sai hoặc chậm nộp thuế, hộ kinh doanh có thể phải nộp thêm tiền chậm nộp và tiền xử phạt theo quy định.
Trên thực tế, số tiền truy thu cụ thể sẽ được cơ quan thuế xác định và thể hiện trong kết luận kiểm tra, thanh tra hoặc quyết định xử lý thuế.
5. Thời điểm hộ kinh doanh cần nộp thuế truy thu
Sau khi cơ quan thuế ban hành quyết định xử lý hoặc thông báo truy thu thuế, hộ kinh doanh có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước theo thời hạn được ghi trong văn bản của cơ quan thuế.
Căn cứ Điều 55 Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế phải nộp đầy đủ, đúng thời hạn các khoản thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước.
Trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ nộp thuế truy thu, hộ kinh doanh có thể phát sinh tiền chậm nộp theo quy định tại Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019.
Để hạn chế phát sinh chi phí không cần thiết, hộ kinh doanh nên:
- Kiểm tra kỹ nội dung quyết định truy thu thuế
- Đối chiếu lại hồ sơ, chứng từ liên quan
- Thực hiện nộp tiền đúng thời hạn được thông báo
- Chủ động liên hệ cơ quan thuế nếu có nội dung cần giải trình hoặc làm rõ
Việc hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn giúp hộ kinh doanh hạn chế rủi ro pháp lý và tránh phát sinh thêm các khoản chi phí liên quan.
6. Hộ kinh doanh nên làm gì để tránh truy thu thuế?
Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế nguy cơ bị truy thu trong tương lai.
Một số lưu ý hộ kinh doanh nên thực hiện gồm:
- Kê khai doanh thu trung thực, đầy đủ: Doanh thu phát sinh cần được ghi nhận và kê khai đúng thực tế để xác định chính xác nghĩa vụ thuế phải nộp
- Lưu trữ hóa đơn, chứng từ đầy đủ: Hóa đơn, chứng từ và các tài liệu liên quan cần được lưu giữ theo quy định để phục vụ việc đối chiếu, giải trình khi cần thiết
- Thực hiện đúng quy định về hóa đơn điện tử: Trường hợp thuộc diện sử dụng hóa đơn điện tử, hộ kinh doanh cần lập và quản lý hóa đơn theo đúng quy định hiện hành
- Theo dõi thường xuyên nghĩa vụ thuế: Việc chủ động kiểm tra thông báo của cơ quan thuế giúp hộ kinh doanh kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh
- Quản lý doanh thu và dòng tiền minh bạch: Hoạt động kinh doanh càng minh bạch thì việc kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế càng thuận lợi, đồng thời giảm thiểu rủi ro phát sinh truy thu thuế
Trong bối cảnh số hoá công tác quản lý thuế, việc quản lý doanh thu, dòng tiền và giao dịch một cách minh bạch là yếu tố quan trọng giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và hạn chế các rủi ro phát sinh.
Tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế nguy cơ bị truy thu.
Thấu hiểu những lo lắng của chủ hộ về việc quản lý sổ sách, lưu trữ dữ liệu thuế, kê khai, xuất hoá đơn điện tử… Techcombank đã thiết kế Ứng dụng quản lý kinh doanh toàn diện T-Shop để hỗ trợ người dùng quản lý bán hàng, vận hành cửa hàng, xuất hóa đơn điện tử, kê khai thuế và thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh trên một nền tảng duy nhất.
- Xuất hoá đơn điện tử chỉ trong 5 giây: Thực hiện ngay trên ứng dụng, miễn phí 5,000 hoá đơn điện tử, miễn phí 1 năm chữ ký số, miễn phí xuất hóa đơn điện tử
- Kê khai thuế đúng chuẩn:
- Miễn phí 3 tháng kê khai thuế và nộp thuế trực tiếp qua ứng dụng
- Tự động hóa quy trình lưu trữ dữ liệu và kê khai thuế theo chuẩn mẫu cơ quan Thuế
- Cho phép kết nối với các đại lý dịch vụ kế toán thuế trong trường hợp thuê ngoài
- Miễn phí gói tư vấn chuyên sâu đến 7.5 triệu VND
- Quản lý bán hàng và cửa hàng hiệu quả:
- Lên đơn nhanh chóng, kiểm soát đơn dễ dàng: Theo dõi toàn bộ đơn hàng bao gồm tại bàn, mang về, giao đi; theo dõi hàng tồn kho
- Quét QR gọi món tại bàn: Khách tự xem menu, chọn món trên điện thoại, quán nhận thông tin ngay; tối ưu nguồn lực, hạn chế tối đa sai sót, nhầm lẫn món so với ghi chép thủ công
- Quản lý thực đơn thuận tiện: Thêm và sửa danh sách sản phẩm trong vài thao tác
- Quản lý nhân viên: Dễ dàng phân quyền cho nhân viên mọi lúc, mọi nơi
- Quản lý cửa hàng: Theo dõi nhiều cửa hàng và chi nhánh cùng lúc, không giới hạn thiết bị truy cập và số lượng điểm bán
- Theo dõi hiệu quả kinh doanh và dòng tiền:
- Tích hợp đa dạng phương thức nhận thanh toán, tự động đối soát với tài khoản Techcombank: Tích hợp sẵn Mã QR Cửa hàng và SoftPOS, miễn phí Loa thông báo (Soundbox) và thiết bị SmartPOS
- Báo cáo doanh thu trực quan: Nắm bắt doanh thu, đơn hàng, sản phẩm bán chạy; khuyến nghị kế hoạch kinh doanh hiệu quả cho tháng/quý/năm tiếp theo và tư vấn tối ưu tiền nhàn rỗi, khuyến nghị phương án vay vốn khi có cảnh báo thiếu hụt dòng tiền
- Tiếp cận nguồn vốn siêu tốc: Cung cấp các gói vay (ShopCredit, ShopCash, Vay tín chấp trả góp) dựa trên dòng tiền thực tế
- Sinh Lời Tự Động: Tiền nhàn rỗi trong tài khoản thanh toán tự động sinh lời với lợi suất lên đến 5.5%
- Chăm sóc khách hàng: Quản lý thông tin và phản hồi của khách hàng, chương trình khách hàng thân thiết, tích điểm - đổi quà
- Triển khai tiếp thị và khuyến mại: Tiếp cận đến 25 triệu khách hàng trong hệ sinh thái Techcombank
T-Shop - Ứng dụng Quản lý bán hàng chỉ 2 phút, tự động liên kết liền mạch với tài khoản Techcombank.
T-Shop được thiết kế để giúp hộ kinh doanh giảm bớt thao tác thủ công và vận hành thuận tiện hơn trong kỷ nguyên số.
Bên cạnh T-Shop, Techcombank còn cung cấp Tài khoản Hộ kinh doanh - giải pháp giúp chủ hộ tách bạch dòng tiền kinh doanh với dòng tiền cá nhân, đồng thời tiếp cận nhiều ưu đãi về giao dịch, hóa đơn điện tử, thuế và vốn kinh doanh.
Hãy để Techcombank đồng hành cùng hộ kinh doanh trong việc quản lý doanh thu minh bạch, thực hiện nghĩa vụ thuế thuận tiện và phát triển kinh doanh bền vững.
1 phút mở Tài khoản Hộ kinh doanh trên Techcombank Mobile, dùng ngay sau 2 giờ.
|
Lưu ý: Các ưu đãi được liệt kê phía trên có thể thay đổi tùy theo chính sách của Techcombank tại từng thời kỳ. Để cập nhật ưu đãi mới nhất, khách hàng vui lòng truy cập trang Phần mềm bán hàng Techcombank T-Shop. |
7. Câu hỏi thường gặp
7.1. Chuyển từ thuế khoán sang kê khai có bị truy thu thuế không?
Không.
Theo các hướng dẫn triển khai Nghị định 68/2026/NĐ-CP, việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai không phải là căn cứ để cơ quan thuế tự động truy thu thuế của các năm trước.
7.2. Doanh thu năm 2026 cao hơn năm 2025 có bị truy thu không?
Không.
Doanh thu phát sinh trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để tự động truy thu thuế của các năm trước. Việc truy thu chỉ được thực hiện khi cơ quan thuế phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về thuế.
7.3. Hộ kinh doanh đã nộp thuế khoán có bị truy thu lại không?
Thông thường không.
Trường hợp hộ kinh doanh đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo mức khoán do cơ quan thuế xác định và không có hành vi vi phạm thì không bị truy thu chỉ vì doanh thu thực tế tăng trong các năm sau.
7.4. Bị truy thu thuế có phải nộp tiền phạt không?
Có thể.
Ngoài số thuế bị truy thu, hộ kinh doanh có thể phải nộp tiền chậm nộp hoặc tiền xử phạt vi phạm hành chính về thuế tùy theo từng trường hợp cụ thể.
7.5. Không xuất hóa đơn có bị truy thu thuế không?
Có thể.
Nếu việc không xuất hóa đơn dẫn đến doanh thu không được kê khai đầy đủ hoặc làm giảm số thuế phải nộp, cơ quan thuế có thể xác định lại doanh thu và thực hiện truy thu thuế theo quy định.
Truy thu thuế hộ kinh doanh là biện pháp được cơ quan thuế áp dụng khi phát hiện người nộp thuế chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định. Việc chủ động kê khai trung thực, lưu trữ đầy đủ chứng từ và thực hiện đúng quy định về thuế sẽ giúp hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo từng thời điểm. Để cập nhật chính sách sản phẩm của Techcombank chính xác nhất, vui lòng truy cập các trang sản phẩm từ website Techcombank hoặc liên hệ các phương thức dưới đây:
